احسان گسترى پادشاه جهان پناه بود ، تغييرى حادث شده ، مقتضاى سنّت الهى بر حسب مقال إِنَّ اللَّهَ لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ وَ إِذا أَرادَ اللَّهُ بِقَوْمٍ سُوْءاً فَلا مَرَدَّ لَهُ وَ ما لَهُمْ مِنْ دُونِهِ مِنْ والٍ [ 13 / 11 ] آن بود كه عتايد « 1 » نعم ميل به نفور نمايد و شوارد نقم به حضور آيد . خصب و رخا كه « 2 » بندگان خدا را ارزانى شده بود ، به جدب و بلا مبدل شود و راحت و فراغ به محنت و درد و داغ و عزّ و مناعت به ذلّ و شناعت منقلب گردد . قال الملك الجليل : وَ بَدَّلْناهُمْ بِجَنَّتَيْهِمْ جَنَّتَيْنِ ذَواتَيْ أُكُلٍ خَمْطٍ وَ أَثْلٍ وَ شَيْءٍ مِنْ سِدْرٍ قَلِيلٍ [ 34 / 16 ] و اين همه از نتيجهء حركات قليل البركات فئهء متسمّيه به مجدّدين « 3 » مائه بود ، چنانچه تفاصيل آن [ شمّه‌اى ] مذكور شد و [ شمه‌اى ] در داستان منسوب به قضات ساوجيّه ان شاء اللّه مذكور گردد . الحقّ بناى اين دولت نه آن استحكام داشت كه دست قصور بر شرفات قصور آن رسيدى و اساس اين عظمت نه چنان احكام يافته كه از سيل نوايب آثار انهدام ديدى . فامّا ، ( 197 - پ ) آه مظلوم بادىست عاصف ، كه صد ارم « 4 » عاد را بر باد عدم داده و گريهء مرحوم سيلى كه از صولتش صد قصر شدّاد فتاده است . تضرّع و ابتهال مظلوم در جنات « 5 » قدس مقبول است و لو كان من كافر ؛ و دعاى اجابت آثارش هنگام گريهء خونبار فوق غمام سيّارهء « 6 » ساير ، قال الرّسول الامين - صلّى اللّه عليه و سلّم : « انّ اللّه يرفع دعوة المظلوم فوق الغمام و يقول : بعزّتى « 7 » و جلالى لا نصرنّك و لو بعد حين » . هر چند طبيعت صاحب اعتدال پادشاه ولىّ النّعم و الإفضال مطلقا بر ترحّم و تفضّل مجبول و مخلوق بود ، فامّا بطانات سوء باطل را لباس حقّ مىپوشانيدند و سمّ قاتل مطلق را در جام شراب راوق مىنوشانيدند . رشف فضايح زنديقى را كشف نصايح صدّيقى نام نهاده و به بهانهء فتح الباب عدل عمرى در جور حجّاجى گشاده . وقاحت و بذاى شيطانى را سماحت و حياى عثمانى انگاشته و به اسم دامن پاكى على عالى ، علم رايت هتاكى

--> ( 1 ) . F : غنايد . ( 2 ) . F : در كارخانه . ( 3 ) . P : مجدودين . ( 4 ) . F : صوارم . ( 5 ) . F : جناب + و گريه ، P : جناب . ( 6 ) . P : سيّار . ( 7 ) . F : و عزّتى .